Massa is kassa

Deze oneliner lijkt voor zich te spreken: door samen slim te bundelen kunnen we geld besparen voor de burger. Dat geldt zeker voor werkzaamheden gerelateerd aan onderhoud en beheer van riolering. De vraag is niet òf het wat oplevert maar hoeveel het oplevert, want opleveren doet het.

Een oneliner geeft maar een deel van de werkelijkheid weer, ook deze oneliner. Schaalvoordeel door werkzaamheden te bundelen levert veel meer op dan besparing op kosten. Uit eigen ervaring weet ik dat bundeling, eenmaal omarmd, een feestje is voor alle betrokkenen.

Aan de oneliner massa = kassa zit gelijk al een tweede kant namelijk Massa = Buypower: naast een voordeliger inkoop wordt ook de prijs/kwaliteit verhouding beter.

En wat denkt u van Massa = Professionalisering: bij grotere organisaties met meerdere specialisaties is ruimte om specifieke kennis verder uit te diepen, het afvalwatersysteem beter te doorgronden en daardoor de kracht van innovatie beter te benutten. Er kan veel meer geïnvesteerd worden in mensen en zij hebben meer ruimte om binnen de organisatie een carrièrepad uit te stippelen.

Of  Massa = Procesverbetering: door vergaande interactie tussen betrokken medewerkers en met de eisen die mensen aan elkaar stellen gaat de kwaliteit van de interne processen met sprongen vooruit. Denk maar aan “data op orde” en voldoende tijd beschikbaar om goede analyses te maken en investeringsvoorstellen met meerdere opties te ontwikkelen.

Of Massa = Investeringsruimte: de gewenste ICT kan aangeschaft worden, telemetrie die aansluit bij de behoefte van de specialisten. Of apparatuur om integraal te meten aan het afvalwatersysteem kan vlot aangeschaft en geïnstalleerd worden.

Sommige betrokkenen in de afvalwaterketen, die meteen roepen: “bij massavergroting krijg je coördinatieproblemen”, wil ik bij deze wakker schudden. Aan massavergroting zit ergens een limiet, zeker. Echter daar waar massavergroting in andere sectoren (bv onderwijs) fout loopt zit het probleem niet in de schaalvergroting op zich, maar in het onvoldoende benutten van de schaalvoordelen, het straffeloos inefficiënt blijven. In de afvalwaterketen ligt de limiet nog ver weg, momenteel is het één grote versnippering, zowel horizontaal (430 gemeenten) als vertikaal (diezelfde gemeenten in combinatie met de RWZI’s van 25 waterschappen)

Uit de benchmark Rioleringszorg 2010 blijkt dat in de huidige situatie gemeenten tussen 20.000 en 50.000 inwoners de laagste kosten per km rioolstelsel hebben. Wie dit gegeven gebruikt om aan te geven dat deze grootte het beste formaat zou zijn voor rioolbeheer misbruikt de benchmark voor het eigen gelijk. Grotere gemeenten zouden veel beter moeten kunnen scoren. Waarom dat niet gebeurt? De schaalgrootte wordt mijns inziens onvoldoende benut door de grotere gemeenten. De rioolheffing als lokale doelbelasting wordt politiek voornamelijk gewogen op “is de burger tevreden” en niet op “kan de rioolheffing naar beneden”.

Ander voorbeeld: Aquario zit ver boven de inwonergrens van 50.000 en zal nog meer positief resultaat uit massa kunnen halen als een aantal nieuwe gemeenten zich aan zou sluiten bij Aquario. Dit komt dan ten goede aan zowel reeds aangesloten gemeenten als aan de nieuwe gemeenten.

Laten we een rem zetten op alle discussies en beginnen met bundelen van de rioleringszorg.
Als vlaggetje aan de horizon kan de grootte van het “waterschapsgebied” een goed ijkpunt zijn, dan zitten we wat betreft de organisatie rond de afvalwaterketen nog lang niet op het niveau van de limiet en gaan we samen echt geld verdienen voor de burger.

Wie doet er mee?